Onderzoek en ontwikkeling

AQUADIVERS: biodiversiteitsbeoordeling bij metaalemissies naar een hoger niveau
De Europese Green Deal daagt industrieën uit om biodiversiteit te beschermen en de mogelijke impact van hun emissies op ecosystemen in kaart te brengen. Bestaande beoordelingstools schieten daarvoor echter vaak tekort, zeker bij metaalverontreiniging. Daarom lanceerde ARCHE Consulting, met steun van VLAIO en in samenwerking met GhEnToxLab (Universiteit Gent), het AQUADIVERS-project — met als doel gerichte, betrouwbare methoden te ontwikkelen om de lokale impact van metaalemissies op de aquatische biodiversiteit te beoordelen.

AQUADIVERS werkt met een gelaagde toolbox die biobeschikbaarheids- en metaalmengselsmodellering, biodiversiteitsindices en milieu-DNA (metabarcoding) combineert, getest op pilootsites in Vlaanderen in 2024–2025. Het project heeft tot doel een nieuwe standaard te zetten voor duurzame industriële praktijken en biedt metaalverwerkende bedrijven kostenefficiënte oplossingen om biodiversiteit te monitoren en te beschermen.

Lees meer over het AQUADIVERS-project op onze website of contacteer Karel Viaene voor meer informatie.

ARCHE Consulting, NIVA en Deltares bundelen hun krachten in ENCORE — een baanbrekend project dat de risicobeoordeling bij gecombineerde blootstelling aan chemische stoffen naar een hoger niveau tilt. Met steun van Cefic-LRI pakt ENCORE een kritieke leemte aan: traditionele risicobeoordelingen evalueren stoffen doorgaans afzonderlijk, waardoor de werkelijke risico's van gecombineerde blootstelling onderbelicht blijven.

Via bayesiaanse netwerkmodellering en chemische prioritering ontwikkelt ENCORE een dynamisch probabilistisch kader dat deze risico's voorspelt én de drijvende stoffen erachter identificeert. Deze innovatieve aanpak zal regelgevers en de industrie nieuwe inzichten bieden en zo de weg vrijmaken voor effectiever risicobeheer en een gezondere, veerkrachtigere leefomgeving.

Lees meer over het ENCORE-project op onze website of contacteer Karel Viaene voor meer informatie.

Samen bouwen aan veiligere en slimmere nanomaterialen – INTEGRANO
ARCHE Consulting is partner in INTEGRANO, dat de overgang naar Veilig en Duurzaam by Design (SSbD) voor nanomaterialen ondersteunt.

Het project ontwikkelt een praktische, wetenschappelijk onderbouwde beoordelingsaanpak in lijn met de recentste EU-richtlijnen, en wil de basis leggen voor een gestandaardiseerd kader — door robuuste datasets op te bouwen en nanospecifieke impactcategorieën te definiëren over de volledige levenscyclus van nanomaterialen. Door dit initiatief te ondersteunen, dragen we bij aan een toekomst waarin innovatie in nanomaterialen hand in hand gaat met duurzaamheid.

Lees meer over het INTEGRANO-project op de website of neem contact op met Maxime Eliat-Eliat voor meer informatie.

ARAGORN, geleid door de Universiteit van Kopenhagen met 17 partners uit 12 EU-landen, wil landbeheerders sterker maken in de bescherming van de Europese bodem. Via geavanceerde karteringstools worden verontreinigde gebieden opgespoord en duurzame saneringsstrategieën uitgewerkt, inclusief natuurgebaseerde oplossingen. Door nauw overleg met alle betrokken partijen biedt ARAGORN gerichte ondersteuning bij besluitvorming op lokaal, nationaal en Europees niveau — met oog voor veerkrachtig bodembeheer op lange termijn.

Lees het laatste nieuws over het ARAGORN-project op onze website.

Kom meer te weten over het ARAGORN-project via deze link, of contacteer Nathalie Briels voor meer informatie.

ARCHE Consulting nam deel aan het WASTE2FUNC Horizon 2020-project, dat onderzocht hoe landbouw- en industrieel voedingsafval kan worden omgezet in grondstoffen voor milieuvriendelijke reinigingsmiddelen en bioplastics.

Een belangrijk resultaat was een website en app waarmee afvalinzamelaars voedselafvalstromen van boerderijen, restaurants, supermarkten en primaire gewasverwerkers efficiënt kunnen registreren en ophalen.

Kom meer te weten over het WASTE2FUNC-project op de website.

Het QTOX-doctoraatsnetwerk verdiept het mechanistisch begrip en ontwikkelt modelleringstools die toxiciteitsgegevens koppelen aan ecologisch relevante uitkomsten bij langdurige, wisselende blootstelling aan chemische mengsels. Tien doctoraatskandidaten aan Europese universiteiten brengen mechanistische trajecten van blootstelling tot ecosysteemimpact in kaart en bouwen modellen om ongewenste effecten te voorspellen op verschillende niveaus van biologische organisatie, in realistische omgevingsomstandigheden.

Nieuws over dit netwerk is te vinden op de QTOX website.

Informatie over de verschillende werkpakketten binnen QTOX is hier te vinden.

Ontdek hier meer over de partners die betrokken zijn bij QTOX.

Eurométaux ontwikkelde, in samenwerking met consortia, grondstoffenverenigingen en bedrijven, een uitgebreid milieublootstellingsprogramma om te voldoen aan huidige en toekomstige regelgevende vereisten, in lijn met de nulvervuilingsambitie en de biodiversiteitsdoelstellingen van de EU.

Twee gegevenspakketten spelen in op de Mengselbeoordelingsfactor (MAF) onder de Chemische Strategie voor Duurzaamheid (CSS) en het ZPAP/MISA/REACH-pakket. Samen omvatten ze zes projecten die stapsgewijs aantonen dat milieublootstelling aan metalen geen significant risico vormt voor mens of milieu.

Meer informatie over het MEED-programma is te vinden op de website.

In het LIFE-project NARMENA (NAture-based Remediation of MEtal pollutants in Nature Areas) onderzoeken zeven partners natuurgebaseerde saneringstechnieken voor met zware metalen verontreinigde bodems en sedimenten. De focus ligt op niet-invasieve saneringstechnieken, zoals aangelegde wetlands en bacterie-ondersteunde fytoremediatie, die niet alleen de verontreiniging aanpakken, maar ook rekening houden met natuurbehoud en waterberging in het kader van overstromingsrisicobeheer.

Binnen dit project is ARCHE Consulting verantwoordelijk voor de beoordeling van de milieueffecten van natuurgebaseerde saneringsmaatregelen in drie testcases in Vlaanderen. ARCHE Consulting ontwikkelt ecologische modellen om te evalueren hoe sanering de biologische beschikbaarheid van metalen en lokale fauna op verschillende trofische niveaus (macrofyten, benthische en pelagische ongewervelden) beïnvloedt.

NARMENA wordt ondersteund door het LIFE-programma van de Europese Commissie. Lees meer over dit project op de website van OVAM.

Het CHROMIC-project werd gefinancierd binnen het Horizon 2020-programma voor onderzoek en innovatie van de Europese Unie (Grant Agreement nr. 730471). Het waarborgen van een stabiele aanvoer van chroom, vanadium, molybdeen en niobium is van strategisch belang voor de Europese industrie.

Deze metalen zijn essentieel voor de concurrentiekracht van de maakindustrie en het innovatiepotentieel van hoogtechnologische sectoren. Europa blijft echter sterk afhankelijk van import voor deze metalen, wat leidt tot een weinig flexibele en onzekere bevoorrading. Tegelijkertijd is een aanzienlijke hoeveelheid van deze metalen aanwezig in industrieel afval of wordt ze toegepast op manieren waarbij hun intrinsieke waarde niet volledig wordt benut.

Het CHROMIC-project had tot doel het potentieel van deze hulpbronnen te ontsluiten. Door slimme combinaties van bestaande methoden en nieuwe technologische innovaties ontwikkelde CHROMIC nieuwe processen om chroom, vanadium, molybdeen en niobium terug te winnen uit industrieel afval. Een reeks chemische en fysische methoden werd ontwikkeld, getest en gevalideerd om waardevolle en kritische metalen op een zo duurzaam mogelijke manier uit slakken te extraheren: economisch, ecologisch en maatschappelijk.

ARCHE Consulting leidde het werkpakket rond de circulaire economie, inclusief de beoordeling van gezondheids-, milieu- en economische aspecten, evenals de naleving van de relevante wetgeving.

ARCHE Consulting was betrokken bij METGROW+, een project gefinancierd binnen het Horizon 2020-programma voor onderzoek en innovatie van de Europese Unie (Grant Agreement nr. 690088).

METGROW+ richtte zich op knelpunten in de Europese grondstoffenvoorziening door innovatieve metallurgische technologieën te ontwikkelen voor het ontsluiten van potentiële binnenlandse grondstoffen. Binnen dit project werden zowel primaire als secundaire materialen onderzocht als potentiële metaalbronnen. De focus lag op economisch belangrijke nikkel-kobaltafzettingen, laagwaardige polymetallische afvalstromen en ijzerhoudende slibstromen (zoals goethiet, jarosiet, enz.) die door technische beperkingen nog niet werden benut. Tegelijkertijd ontwikkelde METGROW+ innovatieve processen om belangrijke metalen zoals Ni, Cu, Zn, Co, In, Ga en Ge op een kostenefficiënte manier te extraheren. Als belangrijkste resultaat van het project werd een toolbox voor de ontwikkeling van metallurgische systemen opgezet, gebaseerd op nieuwe methoden en combinaties.

Binnen dit project was ARCHE Consulting verantwoordelijk voor de beoordeling van milieueffecten volgens een LCA-benadering en voor de evaluatie van gezondheids- en veiligheidsrisico’s van de onderzochte technologieën en producten.

Het INRAM-project (gefinancierd door het Federaal Wetenschapsbeleid BELSPO) had als doel om via een geïntegreerde aanpak de risico’s van microverontreinigingen voor ecosystemen in de Belgische kustzone en voor de mens te beoordelen (2006–2010). ARCHE was verantwoordelijk voor het luik rond risicobeoordeling binnen het project.

De algemene doelstellingen van het project waren:

• Het bestuderen van de verspreiding en milieukoncentraties van prioritaire stoffen (cf. OSPAR-, KRW- en UNECE-lijsten) en opkomende verontreinigingen (bv. farmaceutische stoffen), via de drie Belgische kusthavens en de Schelde naar de kustwateren.

• Het toepassen van een unieke combinatie van innovatieve veld- en laboratoriumtechnieken op het vlak van ecotoxicologie en chemie om zowel effecten als overdracht via de voedselketen van deze stoffen te bepalen.

• Voor het eerst het verband vaststellen tussen het lokale voorkomen van gevaarlijke stoffen, de gezondheid van ecosystemen en potentiële effecten op de menselijke gezondheid, door gebruik te maken van consumptieorganismen als test- en monitoringssoorten (bv. commerciële vis-, schaaldier- en weekdiersoorten).

• Het ontwikkelen en evalueren van een kader en toolbox voor het monitoren van chemische antropogene druk op kustecosystemen en commerciële mariene producten.

Meer informatie is te vinden via INRAM.

GEochemical Mapping of Agricultural Soil (GEMAS) is een samenwerkingsproject tussen de Geochemistry Expert Group van EuroGeoSurveys (EGS) en Eurometaux.

Het GEMAS-project ging van start in 2008 met als doel geharmoniseerde geochemische bodemgegevens op Europese schaal te ontwikkelen, in overeenstemming met de REACH-verordening (Registratie, Evaluatie en Autorisatie van Chemische stoffen). Sinds de start van het project is ARCHE Consulting betrokken bij GEMAS voor het gebruik van deze gegevens in risicobeoordelingen van metalen in bodem op Europese schaal.

Het GEMAS-project resulteerde in een geharmoniseerde monitoringdataset voor zowel metaalconcentraties in de bodem als algemene bodemeigenschappen in de bovengrond van grasland (0–10 cm) en akkerland (0–20 cm) in heel Europa. Deze gegevens vormen een solide basis om de ruimtelijke variabiliteit van zowel blootstelling (metaalconcentraties) als effectconcentraties (rekening houdend met biologische beschikbaarheid via variaties in bodemeigenschappen) in risicobeoordelingen te integreren. Hierdoor wordt de nood aan (worstcasescenario-)aannames verminderd en nemen de transparantie en betrouwbaarheid van de regionale risicokarakterisering toe.

Meer informatie is te vinden op de GEMAS-website. Alle gegevens werden gepubliceerd in twee delen van Chemistry of Europe’s Agricultural Soils.

ARCHE Consulting werkte als onderaannemer van Thomas More Kempen mee aan het ASOPUS-project (Automated System fOr the Prediction & Use of (Q)SARs), ondersteund door het IWT (Agentschap voor Innovatie door Wetenschap en Technologie).

Het doel van dit project was de ontwikkeling van een gebruiksvriendelijke, praktische en vrij toegankelijke webtool die gebruikers ondersteunt bij het selecteren van de meest geschikte (Q)SAR-modellen voor productontwikkeling, productregistratie en opvolging. De ontwikkelde beslissingsboom geeft inzicht in de betrouwbaarheid van de (Q)SAR’s voor een stof en biedt, waar relevant, aanvullende informatie om deze betrouwbaarheid te verhogen. De tool biedt richtlijnen voor het correct gebruik van (Q)SAR’s bij de voorspelling van de toxiciteit van chemische stoffen.

Het EFSA-panel voor gewasbeschermingsmiddelen en hun residuen (PPR) is gestart met een herziening van het bestaande richtsnoer inzake persistentie in bodem en stelde een getrapt beoordelingsschema voor voor de evaluatie van twee milieurelevante concentraties (ERC’s), namelijk de totale bodemconcentratie en de concentratie in poriewater.

ARCHE Consulting is, samen met de Università Cattolica del Sacro Cuore (Italië) en de Food and Environment Research Agency (FERA, VK), verantwoordelijk voor de selectie en parameterisatie van scenario’s voor meerjarige teelten en rijgewassen op ruggen, ter ondersteuning van de voorspelling van milieukoncentraties van gewasbeschermingsmiddelen en hun omzettingsproducten in bodem.

ARCHE Consulting was betrokken bij het 4FUN-project, gefinancierd binnen het Zevende Kaderprogramma van de EU. Het samenwerkingsprogramma had als doel de samenwerking en de wisselwerking tussen industrie en onderzoek binnen een transnationaal kader te versterken. 4FUN werd gefinancierd binnen het thema milieu.

Het doel van 4FUN was de overgang te maken van een ‘prototype’ (de 2-FUN-tool, ontwikkeld binnen het Zesde Kaderprogramma) naar gestandaardiseerde software. Meer specifiek had 4FUN de volgende doelstellingen:

• Het innoveren en verder ontwikkelen van de 2-FUN-prototype software

• Het standaardiseren van de 2-FUN-prototype software

• Het overdragen van de verbeterde tool naar stakeholders

• Het waarborgen van de technische en economische duurzaamheid op lange termijn van de verbeterde tool, de MERLIN-Expo tool

De MERLIN-Expo tool bevat een bibliotheek van modellen die milieumultimedia- en farmacokinetische modellen koppelen, en maakt het mogelijk het transport van verontreinigingen van het milieu naar het menselijk lichaam te simuleren.

Meer informatie is beschikbaar op de projectwebsite.